Kanallar, özellikle ulaşım için kullanılan doğal olmayan, insan yapımı su yollarıdır. Drenaj ve sulama amaçlı yapılmış kanallar da bulunmaktadır.
Ucuz ve kolay olmaları nedeniyle nehirler özellikle yük taşımacılığında kullanılıyordu. Bu nedenle insanlar nehir yatağının dar veya kıvrımlı olduğu ya da nehirlerin olmadığı yerlere kanallar yapmışlardır.
Dünyanın bilinen ilk su kemeri MÖ 4000 yıllarında Mezopotamya’da inşa edilmiştir. İnşasına MÖ 6. yüzyılda başlanan ve yapımı yüzyıllar süren Çin Büyük Kanalı, 17. yüzyılda Pekin ile Hangzhou arasında 1.794 kilometreye ulaştı.
O zamandan beri birçok ülkede inşa edilen kanallar sayesinde yük gemileri yüklerini çok uzaklara taşımaya, yolcu gemileri ise insanlara keyifli ve konforlu seyahat imkanı sunmaya başlamıştır. Taşınabilen iki nehrin bir kanalla birleşmesi ulaşımda büyük kolaylık sağlamıştır. Roma döneminden başlayarak önce Avrupa’da ve 19. yüzyılda Amerika’da kanal ağlarının kurulmasına ağırlık verilmiş ve ana sanayi merkezleri bu kanallar aracılığıyla birbirine bağlanmıştır. Büyük gemilerin geçişine uygun olarak deniz ve okyanuslar arasında oluşturulan kanallar sayesinde dünya çapında dolaşan gemilerin rotaları oldukça kısalmıştır.
Kanallarda mal taşımak için mavna adı verilen dar, hafif ve uzun tekneler kullanılır. İlk günlerde, atlar veya mürettebat, kanalın yanındaki yoldan mavnalar taşıyordu. Ancak küçük ve dar tünellerden geçişte büyük sorunlar yaşanıyordu, bu tünellere girildiğinde mürettebat sırtüstü uzanıp ayaklarını tünelin çatısına dayayarak mavnayı itiyordu. Daha sonra mavnalara motor takılarak bu sorun çözüldü. Ancak günümüzde bu kanalların çoğu turizm amaçlı kullanılmaya başlanmıştır. Geniş kanallarda çok büyük mavnalar, üçgen yelkenler ve 15 tonluk salapuryalar kullanılmaktadır.
Kanallar yokuş aşağı inip çıkamadığı için, kanal yapımcıları bu sorunu kanal boyunca bir dizi havuz oluşturarak çözdüler. Kanal göleti adı verilen bu aktarma göletleri sayesinde kanaldaki su yükseltildi. Bu nedenle, havuzdaki su seviyeleri değişir. Ayrıca kanalı inşa ederken karşılaştıkları tepeleri aşmak için tüneller inşa ettiler. Kanallarda daima su bulunmalıdır. Bu su nehirlerden ve derelerden elde edilir. Bazı yerlerde kanala sürekli su sağlamak için kanal hattı boyunca suyun akışını sağlayacak rezervuarlar yapılmıştır.
Kanallar toprak, taş, asfalt veya betondan yapılabilir.
Kaynak:
https://tr.wikipedia.org/wiki/Kanal
http://www.renklinot.com/soru-cevap-2/kanal-nedir-kanal-ne-demektir.html
yazar:İver Yeşilova
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]