Zeigarnik etkisi, yarım kalmış ya da yarım kalmış işlerin, tamamlanmış işlere göre daha net ve kolay hatırlanması anlamında kullanılan psikolojik bir terimdir. Durum, ilk olarak psikolog Pluma Zeigarnik tarafından gözlemlenip tanımlandığı için onun adını almıştır.
Bluma Zeigarnik, Viyana’da bir restoranda yemek yerken, garsonların henüz sunmadıkları siparişlerle ilgili şeyleri oldukça net bir şekilde hatırlamalarına rağmen, vermeyi yeni bitirdikleri siparişlerle ilgili şeyleri hatırlamakta veya hatırlamamakta çok zorlandıklarını fark etti. 1927’de Zeigarnik, bu durumun geçerliliği üzerine küçük bir deney yapmaya karar verdi. Laboratuvar ortamında 20 kişilik bir grup küçük görev (bulmaca çözme, tespit boncuklarını düzenleme vb.) atayın ve onlardan görevleri yapmalarını isteyin. Denekler bu görevleri yerine getirirken bazı görevler görev ortasında bırakılarak görevler yarım bırakılmıştır. Tüm görevler tamamlandığında katılımcılara hangi görevleri yaptıkları sorulduğunda, katılımcıların yarıda kalan görevleri tamamlananlara göre iki kat daha fazla hatırladıkları ortaya çıkmıştır.
Sonraki yıllarda farklı araştırmacılar tarafından yapılan birçok deney, Zeigarnik etkisinin varlığını destekleyen kanıtlar ortaya çıkardı.
Günlük hayatımızda bir şeyler ezberlemeye çalışırken Zeigarnik etkisini etkili bir şekilde kullanmak mümkündür. Örneğin bir telefon numarasını hatırlamak istiyoruz. Bu durumda yapmamız gereken, numarayı bir süre kaydetmeye çalışmak, tüm kaydetme işlemi tamamlanmadan önce duraklamak ve bir süre alakalı olmayan başka bir şeyle uğraşmaktır. Bundan sonra sayıyı tekrar ezberlemeye çalışırsak, sayının etkin bir şekilde hafızamızda yer edindiğini görürüz. Zeigarnik etkisi günümüzde reklamcılık sektöründe de sıklıkla kullanılmaktadır. Reklamların sonunda doğru kesimler yapılarak reklamın izleyicilerin hafızasında daha iyi yerleşmesi sağlanır.
Zeigarnik etkisinin çalışma prensibi şu şekilde özetlenebilir:
- Önce insanların dikkatini çekebilecek bir durum tasarlanır ve ardından insanlar duruma müdahale eder. İlginç durum gerçekleşirken birdenbire kesintiye uğrar ve yarım bırakılır ve daha sonra denekler durumu devam ettirip tamamlamaları için geri çağrılır.
Bilgisayar oyunlarının aşılması gereken bölümler olarak tasarlanması veya haber bültenleri ve gazetelerdeki manşetlerin ilginç tasarımı büyük ölçüde Zeigarnik’in etkisine dayanmaktadır. Özellikle öğrenciler, çalışma yöntemlerini daha verimli hale getirmek için Zeigarnik etkisinden yararlanabilirler. Dersleri bir oturuşta çalışmak yerine, arada molalar verip diğer işleri yapmak ve tekrar çalışmaya dönmek, çalışılan dersin daha iyi öğrenilmesini sağlayacaktır.
Kaynak:
en.wikipedia.org/wiki/Zeigarnik_effect
spring.org.uk/2011/02/the-zeigarnik-effect.php
Psychologworld.com/memory/zeigarnik-effect-interruptions-memory
goodtherapy.org/blog/psychpedia/zeigarnik-effect
yazar:Muhammed Umut Bişkin
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]